Internet miał dać nam wolność komunikacji, w przestrzeni pozbawionej kontroli państw i korporacji. Miał przełamać monopole medialne, przekraczać granice krajów, wzmacniać demokrację i zaprowadzić pokój na świecie. Jeszcze kilkanaście lat temu zachwyty nad potencjałem internetu wypełniały łamy gazet, wypowiedzi ekspertów i przemówienia polityków.
W dzisiejszym świecie kupić można niemal wszystko. Za dopłatą da się nabyć lepszą celę w więzieniu, inwestując ponad pół miliona dolarów, można zalegalizować imigrację do Stanów Zjednoczonych, a gdy piszę te słowa, za około 25 dolarów można zakupić prawo do emisji tony dwutlenku węgla do atmosfery.
Żyjemy w najszybszych czasach w historii. Pomimo wszystkich wynalazków, które miały ułatwić nam życie – pralki, zmywarki, samochodu, powszechnej elektryfikacji i informatyzacji – wcale nie żyjemy spokojniej. Spieszymy się coraz bardziej i mamy coraz mniej czasu. Jak wylicza Marek Szymaniak w zbiorze reportaży Urobieni, śpimy coraz krócej: „obecnie mieszkaniec Stanów Zjednoczonych przesypia średnio niespełna 6,5 godzin na dobę, pokolenie temu było to 8 godzin. Na początku XX wieku, choć trudno w to uwierzyć – 10 godzin”. Jak do tego doszło i co stało się z czasem, który mieliśmy zaoszczędzić dzięki postępowi technologicznemu?
Choć od kilku dekad PKB poddawane jest krytyce, wciąż pozostaje najczęściej stosowanym miernikiem kondycji gospodarki i dobrobytu społecznego. Cieszymy się, gdy rośnie, sprawdzamy, o ile procent spadnie w związku z kryzysem wywołanym pandemią, porównujemy się za jego pomocą do innych krajów.
Na świecie funkcjonuje dziś nawet 10 tysięcy walut lokalnych, używanych w obrębie miast czy gmin równolegle do oficjalnych pieniędzy państwowych. Lokalne systemy walutowe rozwiązują problemy społeczne, mogą wydźwignąć regiony z kryzysu, pomóc w walce z globalizacją. Skąd się wzięły i jaka czeka je przyszłość po pandemii koronawirusa?
Fabryki zarządzane przez robotników, bankrutujące przedsiębiorstwa przejmowane przez załogę, która uruchamia produkcję i ratuje firmę przed upadkiem – to nie utopijna wizja XIX-wiecznych socjalistów, ale codzienna rzeczywistość krajów wychodzących z kryzysu.
Jeszcze kilka lat temu wieszczono nadejście nowej ery kapitalizmu opartej na tak zwanej ekonomii współdzielenia. Platformy cyfrowe miały połączyć nas w jedną, globalną sieć współpracy, w której zatrą się granice pomiędzy producentami i konsumentami, pracownikami i zatrudniającymi. Żadna z tych obietnic nie została spełniona.
